1920 ЖЫЛДАРЫ ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНЫҢ АУМАҒЫНДАҒЫ БАЙЛАРҒА ҚАТЫСТЫ ТӘРКІЛЕУ ПРОЦЕСТЕРІ

Abstract

Бұл мақалада Қостанай облысының қазіргі аумағындағы қазақ байларын тәркілеу шаралары қарастырылады. 1920 жылдардың аяғында Кеңес өкіметі өзіне тікелей қауіп төндіретін азаматтар санатына қарсы ашық күресті бастады. Мемлекет оларға «экономикалық жау» ретінде ғана емес, «идеологиялық жау» ретінде де қарады, өйткені кеңестік социалистік модель «ескі капиталистік» үлгіге қарағанда өзінің прогрессивтілігін көрсетуі керек еді. Мұндай «социалистік жарыс» билікке тиімді болды. Социалистік үлгі байлардың тәркіленген мүлкі есебінен қалыптасты. Осылайша, Кеңес өкіметі бірнеше міндеттерді шешті: бір жағынан олар бай және ауқатты азаматтарды жойды, ауқаттылардың мүлкі есебінен колхоздық мүлік қоры құрылды, тәркіленген малдың бір бөлігі кедейлер мен орта тұрғындарға таратылды, ал біраз уақыттан кейін таратылған малдың барлығы колхоздарға «айдалды». Колхозда адамдардың мүлікке, малға және құрал -саймандарды иеленуге құқықтары болмады.